ล้างแผงโซล่าเซลล์ให้ถูกวิธีทำอย่างไร ยืดอายุใช้งานยาวนานยิ่งขึ้น
สารบัญ
ในการตัดสินใจติดตั้งระบบโซล่าเซลล์เพื่อผลิตไฟฟ้าใช้เอง ไม่ว่าจะคุณอยู่ในกลุ่มผู้ติดโซล่าร์เซลล์บ้านที่ต้องลดค่าไฟ หรือเป็นผู้ประกอบการที่ติดตั้งโซล่าร์โรงงานเพื่อลดต้นทุนการดำเนินงาน หนึ่งในสิ่งสำคัญที่ไม่ควรมองข้าม คือ การดูแลรักษา โดยเฉพาะการ ล้างแผงโซล่าเซลล์ อย่างถูกต้องและสม่ำเสมอ เพราะฝุ่นเพียงเล็กน้อย ขี้นก หรือคราบน้ำค้างแข็งที่เกาะอยู่บนแผงโซล่าเซลล์ อาจลดประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าลงได้อย่างมีนัยสำคัญ ซึ่งหากคิดเป็นตัวเงินสำหรับระบบโซล่าเซลล์ขนาดใหญ่ อาจเป็นเงินหลักหลายแสนบาทที่หายไปในทุกๆ ปี เพียงเพราะแผงสกปรก
ทำไมต้องล้างแผงโซล่าเซลล์?
เนื่องจากแผงโซล่าเซลล์ ไม่ว่าจะเป็นแผงในโซล่าเซลล์ออนกริดหรือระบบใดๆ ล้วนต้องการแสงแดดจากดวงอาทิตย์ เพื่อก่อให้เกิดปรากฏการณ์ Photovalic Effect ในการผลิตไฟฟ้า โดยมีปัจจัยที่ส่งผลต่อการผลิต ดังนี้
ปรากฏการณ์ Soiling
เมื่อมีฝุ่นละออง คราบเขม่า หรือสิ่งสกปรกสะสมตัวเป็นชั้นฟิล์มบางๆ (เรียกว่า Soiling) บนผิวของแผงโซล่าร์ จะส่งผลให้แสงเดินทางไปไม่ถึงเซลล์ซิลิคอนในแผง อีกทั้งแสงที่ตกกระทบจะถูกหักเหทิศทางกระจัดกระจายออกไป ผลลัพธ์คือ จำนวนโฟตอนที่เดินทางไปถึงเซลล์ลดน้อยลง ส่งผลให้กระแสไฟฟ้าที่ระบบผลิตได้ลดต่ำลง ยิ่งชั้นฝุ่นหนาเท่าไหร่ กระแสไฟก็ยิ่งลดลงมากเท่านั้น
จากการศึกษาของ National Laboratory of The Rockies (NLR) หรือเดิมคือ NREL พบว่า ฝุ่นละอองเพียง 4 กรัมต่อตารางเมตร สามารถลดประสิทธิภาพการผลิตไฟฟ้าได้มากถึง 40% โดยเฉพาะในภูมิประเทศเมืองไทยที่ปัจจุบันมีฝุ่น PM2.5 สะสมและความชื้นสูง ปัญหานี้ยิ่งรุนแรงขึ้นไปอีกการล้างแผงโซลาร์เซลล์จึงเป็นสิ่งที่สำคัญมากๆ
ปรากฏการณ์ Hot Spot
ปัญหาที่ใหญ่กว่าชั้นฝุ่นสะสมทั่วๆ ไป คือ คราบสกปรกที่เกาะแน่นเฉพาะจุด เช่น มูลนก ก้อนดิน หรือใบไม้ที่ติดแน่น สิ่งสกปรกเหล่านี้เปรียบเสมือนตัวต้านทาน (Resistor) ในวงจรไฟฟ้า ขัดขวางการไหลเวียนของอิเล็กตรอนในเซลล์นั้นๆ แทนที่เซลล์จะผลิตไฟฟ้า เซลล์ในจุดนั้นจะมีความร้อนสะสมผิดปกติ หรือที่เรียกว่า Hot Spot ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้อาจทำให้แผงโซล่าเซลล์ไหม้ กระจกแตก และแผงเสียหายถาวรได้
สรุปปัจจัยเสี่ยงต่อประสิทธิภาพของแผงโซล่าเซลล์
| ฝุ่นละออง PM 2.5 และฝุ่นก่อสร้าง | กำลังกลายเป็นปัญหาหลักในตัวเมืองและเขตก่อสร้าง อีกทั้งฝุ่นปูนซีเมนต์มีความละเอียดและเกาะแน่นเมื่อโดนความชื้น |
| มูลนกและสิ่งสกปรกจากสัตว์ | มีฤทธิ์เป็นกรดสูง หากปล่อยไว้นานอาจกัดกร่อนผิวเคลือบกันแสงสะท้อนของแผงจนเกิดเป็นรอยด่าง หรือก่อให้เกิด Hot Spot |
| คราบตะกรันน้ำ | เกิดจากน้ำฝนที่ระเหยแห้ง หรือการใช้น้ำประปาที่มีความกระด้างล้างแผงโดยไม่เช็ดแห้ง ซึ่งทิ้งคราบขาวที่ขัดออกยาก |
| เขม่าควันอุตสาหกรรม | สำหรับโรงงานในนิคมฯ คราบน้ำมันและเขม่าจะเหนียวติดแผง ซึ่งล้างออกยากกว่าฝุ่นทั่วไป |
ในการล้างแผงโซล่าเซลล์ แน่นอนว่าต้องอาศัยความเข้าใจในระบบและเลือกใช้อุปกรณ์ที่เหมาะสมต่อการทำความสะอาดพื้นผิวโซล่าเซลล์ สำหรับเจ้าของไซต์ที่มีขนาดระบบไม่ใหญ่มาก หรือต้องการล้างแผงด้วยตนเอง มีรายการ อุปกรณ์ล้างแผงโซล่าเซลล์ ที่แนะนำและข้อควรระวัง ดังนี้
1. แปรงขนนุ่มหรือฟองน้ำนุ่ม
แนะนำให้เลือกใช้แปรงไนลอนขนนุ่ม ฟองน้ำผิวนุ่ม สำหรับล้างแผงโซล่าเซลล์ หรือไม้ม็อบดันฝุ่นที่ดักจับฝุ่นได้ดีและไม่ทิ้งรอยขนแมวเอาไว้บนพื้นผิว ที่สำคัญคือ ควรหลีกเลี่ยงการใช้งานแปรงขัดพื้นพลาสติกแข็ง แปรงลวด หรือฟองน้ำที่มีผิวหยาบ เพราะจะทำลายชั้นสารเคลือบผิวแผง ทำให้ประสิทธิภาพของแผงลดลง
2. ด้ามต่อยาว
สำหรับบ้านหรืออาคารที่ติดตั้งโซล่ารูฟไว้บนหลังคาสูง หรืออยู่บนแนวลาดเอียง การใช้ด้ามต่อยื่นไม้ทำความสะอาดออกไปจะช่วยให้สามารถยืนทำความสะอาดจากจุดที่ปลอดภัยได้ โดยไม่ต้องปีนขึ้นไปเหยียบบนหลังคาหรือเหยียบแผงซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดรอยร้าวเล็กๆ บนเซลล์ จากการรับน้ำหนักตัว
3. สายยางฉีดน้ำแรงดันต่ำ
เมื่อต้องใช้น้ำในการล้างสิ่งสกปรกออกจากแผง แนะนำให้เลือกใช้สายยางฉีดน้ำหรือเครื่องฉีดน้ำที่มีแรงดันต่ำ หรือไม่เกิน 25 PSI พร้อมหลีกเลี่ยงเครื่องฉีดน้ำแรงดันสูง เนื่องจากแรงดังน้ำทีมากจนเกินไปอาจส่งผลให้น้ำซึมเข้าขอบแผง หรืออาจทำให้กระจกแตกร้าวได้ในบางกรณี นอกจากนี้ ควรใช้น้ำสะอาดหรือน้ำกลั่น และหลีกเลี่ยงน้ำประปาที่มีแร่ธาตุสูงในการล้างแผง เพื่อป้องกันคราบหินปูนสะสมบนพื้นผิวในระยะยาว
4. ไม้รีดน้ำ
อีกหนึ่งอุปกรณ์สำคัญที่ขาดไม่ได้ คือ ไม้ยางรีดน้ำคุณภาพดี เพื่อใช้ในการรีดน้ำออกจากแผงทันทีหลังทำความสะอาดเสร็จ เป็นการป้องกันคราบตะกรันน้ำ ที่อาจลงเหลือหากปล่อยให้น้ำแห้งเอง
5. ผ้าไมโครไฟเบอร์
ในการเช็ดฝุ่นและคราบน้ำบนแผง แนะนำให้เลือกใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์ที่มีลักษณะนุ่ม ดูดซับน้ำได้ดี ไม่ทิ้งขุยหรือรอยขีดข่วน เพื่อรักษาผิวกระจกบนแผงโซล่าเซลล์
นอกจากอุปกรณ์ทำความสะอาดที่กล่าวไปข้างต้นแล้ว แนะนำให้สวมใส่อุปกรณ์เซฟตี้ในขณะทำความสะอาดด้วย เช่น รองเท้าพื้นยางกันลื่น หมวกกันน็อก และหากติดตั้งโซล่าร์บนที่สูง ควรสวมใส่เข็มขัดนิรภัย (Safety Harness) ไว้ด้วยเสมอ
ไขข้อข้องใจ: ล้างแผงโซล่าเซลล์ใช้น้ำยาอะไรดี?
อีกหนึ่งคำถามที่หลายคนสงสัย คือ การล้างแผงโซล่าเซลล์ใช้น้ำยาอะไร โดยทั่วไป สามารถใช้เพียงน้ำสะอาดในการล้างสิ่งสกปรกออกจากแผง หรืออาจเลือกใช้น้ำยาเฉพาะทางสำหรับขจัดคราบฝังแน่น โดยมีรายละเอียดเพิ่มเติม ดังนี้
- น้ำสะอาด - ในกรณีที่มีแค่ฝุ่นทั่วไป การใช้น้ำสะอาดฉีดล้างและใช้ม็อบถูเบาๆ ก็เพียงพอแล้ว หากเป็นไปได้ การใช้ น้ำปราศจากไอออน (Deionized Water - DI) หรือน้ำกรอง จะดีที่สุด เพราะไม่มีแร่ธาตุที่ทิ้งคราบตะกรันไว้เมื่อแห้ง อย่างไรก็ตามน้ำประปาทั่วไปก็สามารถใช้ได้ เพียงต้องรีบเช็ดหรือรีดน้ำให้แห้งทันที ไม่ควรปล่อยให้น้ำระเหยไปเอง
- น้ำยาเฉพาะทาง - หากมีคราบฝังแน่น เช่น ขี้นกแห้งกรัง คราบยางไม้ หรือคราบน้ำมันจากปล่องควันโรงงาน ควรเลือกใช้น้ำยาล้างแผงโซล่าเซลล์โดยเฉพาะ ควรเลือกผลิตภัณฑ์ที่มีค่า pH เป็นกลาง ไม่เป็นกรดหรือด่าง เพื่อไม่ให้กัดกร่อนซิลิโคนขอบแผง โครงอะลูมิเนียม และกระจก
ข้อควรระวัง: หลีกเลี่ยงผลิตภัณฑ์จำพวกผงซักฟอก น้ำยาล้างห้องน้ำ ทินเนอร์ แอลกอฮอล์ หรือสารเคมีที่มีฤทธิ์เป็นกรด-ด่างรุนแรง เพราะน้ำยาเหล่านี้มักส่งผลให้วัสดุเคลือบผิวเสื่อมสภาพเร็วกว่าที่ควร
ขั้นตอนการล้างแผงโซล่าเซลล์ที่ถูกต้องและปลอดภัย
ขั้นตอนที่ 1: ตรวจสอบสภาพอากาศและช่วงเวลา
อันดับแรกก่อนตัดสินใจล้างแผงโซลล่าเซลล์ คือ การเช็กสภาพอากาศและช่วงเวลาที่เหมาะสมในการล้าง โดยแนะนำให้ล้างในช่วงเช้า (6:00 - 9:00 น.) หรือช่วงเย็น (16:00-18:00 น.) เมื่อแดดอ่อน ควรหลีกเลี่ยงช่วงเวลากลางวัน เนื่องจากแดดจัดจะส่งผลให้แผงโซล่าเซลล์จะมีอุณหภูมิสูง (อาจแตะ 60-70 องศาเซลเซียส) การเอาน้ำเย็นราดใส่กระจกที่ร้อนจัด อาจส่งผลให้เกิด Thermal Shock จนกระจกแตกร้าว นอกจากนี้ น้ำยังระเหยเร็วเกินไปจนเช็ดไม่ทัน ทิ้งคราบตะกรันไว้ดูต่างหน้า อีกทั้งความร้อนยังส่งผลต่อร่างกาย ทำให้เสี่ยงเป็นลมแดดมากขึ้น
ขั้นตอนที่ 2: ปิดระบบและตรวจสอบความเรียบร้อย
เมื่อเลือกช่วงเวลาที่เหมาะสมได้แล้ว สิ่งสำคัญต่อมาที่ควรทำ คือ หยุดการทำงานของระบบโซล่าเซลล์ ปิดอินเวอร์เตอร์เพื่อหยุดการผลิตกระแสไฟฟ้า ต่อมา ก่อนเริ่มฉีดน้ำ ให้ตรวจระบบอย่างถี่ถ้วน ว่ามีกระจกแผงไหนแตกร้าว หรือมีสายไฟชำรุดหรือไม่ หากพบความเสียหายในจุดที่เกี่ยวข้องกับสายไฟหรืออุปกรณ์ ห้ามฉีดน้ำเด็ดขาด เพราะอาจเกิดไฟรั่วและไฟฟ้าลัดวงจรได้ ให้ติดต่อบริษัทติดตั้งโซล่าเซลล์เพื่อเข้ามาแก้ไขทันที
ขั้นตอนที่ 3: ฉีด ล้าง เช็ด
หากพบว่าไม่มีความเสียหายใดๆ และหยุดการทำงานของระบบโซล่าเซลล์เป็นที่เรียบร้อยแล้ว สามารถทำความสะอาดตามขั้นตอน ดังนี้
1. ฉีดน้ำนำร่อง - ฉีดน้ำไล่ฝุ่นหยาบๆ ออกจากด้านบนลงด้านล่าง ให้ฝุ่นที่เกาะผิวหลุดออกไปก่อน
2. ขัดทำความสะอาด - ผสมน้ำกับน้ำยาทำความสะอาด (ถ้าจำเป็น) แล้วใช้แปรงขนนุ่มหรือม็อบชุบน้ำเช็ดถูเบาๆ โดยเน้นบริเวณที่มีคราบขี้นกหรือคราบเหนียว
3. ล้างแผงด้วยน้ำสะอาด - ล้างฟองและคราบสกปรกออกให้หมดจด ที่สำคัญ คือ อย่าปล่อยไว้นานจนน้ำยาแห้งติดแผง
4. เช็ดแห้งทันที - ใช้ไม้รีดน้ำปาดน้ำออกให้หมด แล้วใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์เช็ดเก็บตามขอบมุมต่างๆ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดคราบหินปูน ในภายหลัง
ควรล้างแผงโซล่าเซลล์บ่อยแค่ไหน
โดยทั่วไป ความถี่หรือจำนวนครั้งในการล้างขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมและมลภาวะในสถานที่ติดตั้งเป็นหลัก โดยสามารถแบ่งเกณฑ์ประเมินความเหมาะสมในการล้างแผงโซล่าเซลล์ได้ดังนี้
| สถานที่ติดตั้ง | ความถี่ที่แนะนำ | ปัจจัยเสี่ยงและข้อสังเกต |
| บ้านพักอาศัยทั่วไป (ในเมือง) | ปีละ 2 ครั้ง | มักพบกับฝุ่นสะสมตามฤดูกาล และคราบเขม่ารถยนต์ที่ลอยมากับลม ซึ่งมักเกาะติดบนแผงโซล่าเซลล์ |
| บ้านสวน / ใกล้ต้นไม้ใหญ่ | ปีละ 3-4 ครั้ง | บ้านที่อยู่ในพื้นที่สวนหรือมีต้นไม้ใหญ่ ควรระวังในส่วนของใบไม้ร่วงทับถม ยางไม้ และมูลนก ควรหมั่นตรวจสอบแผงเป็นประจำ |
| นิคมอุตสาหกรรม | ปีละ 3-4 ครั้ง | พื้นที่นิคมฯ มักพบกับเขม่าควันน้ำมันและฝุ่นละอองเคมี ซึ่งล้างออกยากกว่าปกติ |
| พื้นที่เกษตรกรรม | ปีละ 4 ครั้งขึ้นไป | อาจมีฝุ่นสะสมบนแผงเป็นจำนวนมาก เนื่องจากการไถพรวนดิน เศษฟางข้าว หรือเศษหญ้า |
| พื้นที่ใกล้ทะเล | ปีละ 3-4 ครั้ง | ไอเกลือจากน้ำทะเลอาจกัดกร่อนชิ้นส่วนโลหะ ดังนั้นจึงควรตรวจสอบอุปกรณ์ต่างๆ ก่อนล้างแผงโซล่าเซลล์ |
อย่างไรก็ตาม ไม่จำเป็นต้องรอให้ถึงกำหนดการทำความสะอาด หากสังเกตเห็นว่าแผงเริ่มมีความหมอง หรือผลิตกระแสไฟฟ้าได้ไม่มากเท่าที่ควร สามารถตรวจสอบและล้างแผงได้ทันที
เมื่อไหร่ควรเรียก "บริษัทติดตั้งโซล่าเซลล์" ในการทำความสะอาด?
บางครั้ง การทำความสะอาดอาจต้องติดต่อบริษัทโซล่าเซลล์ที่มีบริการล้างทำความสะอาดแผง ซึ่งอาจคุ้มค่าและปลอดภัยกว่า โดยมีปัจจัยควรพิจารณา ได้แก่
- มีความเสี่ยงสูง - หลังคาสูงชัน ไม่มีทางขึ้นที่ปลอดภัย หรือแผงติดตั้งในจุดที่เอื้อมไม่ถึง
- ระบบขนาดใหญ่ - เช่น โซล่าเซลล์โรงงานขนาด 100kW ขึ้นไป การล้างเองอาจใช้เวลานานเกินไปและไม่ทั่วถึง
- คราบฝังลึกพิเศษ - คราบยางไม้เหนียวหนึบ หรือละอองปูนซีเมนต์แข็งเกาะกระจก ที่ต้องใช้น้ำยาเคมีเฉพาะทางในการสลายโดยไม่ทำลายผิวเคลือบแผง
- ต้องการการตรวจสอบเพิ่มเติม - บริษัทมืออาชีพมีบริการเสริม เช่น การเช็คจุดเชื่อมต่อสายไฟ ว่าหลวมหรือไหม้หรือไม่ และสแกนหาจุดร้อน เพื่อเช็กสุขภาพของแผงโซล่าเซลล์ไปพร้อมๆ กับการล้างทำความสะอาด
การล้างแผงโซล่าเซลล์ไม่ใช่เพียงการรักษาความสะอาดสวยงามของแผงเท่านั้น แต่เป็นการลงทุนลงแรงในการรักษาประสิทธิภาพการผลิตกระแสไฟฟ้าให้คงอยู่เหมือนวันแรกที่ติดตั้ง การหมั่นดูแลความสะอาดตามตารางการเวลาที่เหมาะสม และเลือกใช้อุปกรณ์ที่ถูกต้อง จะช่วยยืดอายุการใช้งานของระบบให้ยาวนานและคุ้มค่าต่อการลงทุนมากที่สุด
สำหรับผู้ที่เลือกติดตั้งระบบด้วยเทคโนโลยีจาก SolarEdge อย่างอินเวอร์เตอร์ และ Power Optimizer การดูแลรักษาจะกลายเป็นเรื่องง่าย สะดวก และปลอดภัยกว่าเดิม ด้วยระบบมอนิเตอร์อัจฉริยะที่เชื่อมต่อกับ mySolarEdge และ SolarEdge ONE for C&I ที่ช่วยให้คุณตรวจสุขภาพและสถานะการผลิตพลังงานแบบรายแผง รู้ได้ว่าแผงไหนมีกำลังผลิตต่ำลงและต้องการการทำความสะอาด
เกี่ยวกับ SolarEdge Technologies
SolarEdge Technologies เป็นผู้นำระดับโลกด้านเทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียน โดยใช้วิศวกรรมและนวัตกรรมระดับโลกในการพัฒนาโซลูชันพลังงานแสงอาทิตย์สำหรับกลุ่มลูกค้าในภาคที่อยู่อาศัย ภาคพาณิชย์ และภาคสาธารณูปโภค SolarEdge นำเสนอโซลูชันที่ปรับให้เหมาะสมสำหรับการผลิต การจัดเก็บ การจัดการ และการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ บริษัทพัฒนาและผลิตอินเวอร์เตอร์โซล่าเซลล์ Power Optimizer ระบบจัดการและเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน ระบบจัดเก็บพลังงาน และบริการโครงข่ายไฟฟ้า
เทคโนโลยี DC-Optimized ของ SolarEdge ถูกติดตั้งในบ้านหลายล้านหลังในกว่า 140 ประเทศ และมากกว่า 50% ของบริษัท Fortune 100 มีการใช้งานเทคโนโลยีของ SolarEdge บนหลังคาของพวกเขา SolarEdge มีบทบาทสำคัญในการเร่งการเปลี่ยนผ่านไปสู่โครงข่ายพลังงานแบบกระจายที่ยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ บริษัทยังมีบริการหลังการขายที่ครอบคลุม เพื่อตอบสนองความต้องการของทั้งเจ้าของบ้านและภาคธุรกิจ และเป็นหนึ่งในแบรนด์ที่ให้การรับประกันที่ยาวนานที่สุดในตลาดอีกด้วย
ติดต่อเรา
กรอกแบบฟอร์ม คลิก
LINE Official: SolarEdge Thailand
ติดตามข่าวสารใหม่ๆ จาก SolarEdge
Facebook: SolarEdge Technologies Inc.
Instagram: @solaredgepv
X: @SolarEdgePV
LinkedIn: SolarEdge Technologies
บทความที่เกี่ยวข้อง
