ติดตั้งโซล่าเซลล์ต้องขออนุญาตไหม? รู้ขั้นตอนและ พ.ร.บ. โซล่าเซลล์
ในยุคปัจจุบันที่สถานการณ์พลังงานโลกมีความผันผวน ส่งผลให้ราคาพลังงานพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง ปัญหาที่ตามมาอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้คือ “บิลค่าไฟฟ้า” ราคาแพงแต่ละเดือน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในยุคที่ไลฟ์สไตล์การทำงานเปลี่ยนไปเป็นแบบ Hybrid และ Remote Working ทำให้พฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าในบ้านช่วงกลางวันเพิ่มสูงขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ความท้าทายด้านพลังงานนี้เองที่เป็นปัจจัยเร่งให้ครัวเรือนและธุรกิจเริ่มสนใจเทคโนโลยีพลังงานสะอาดอย่าง “โซล่ารูฟ” มากขึ้น
การติดโซล่าเซลล์บ้านจึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวอีกต่อไป แต่เป็นทางเลือกในการลดค่าใช้จ่ายระยะยาว อย่างไรก็ตาม สำหรับมือใหม่ที่เพิ่งเริ่มศึกษาอาจมีข้อสงสัยยอดฮิตคือ “ติดตั้งโซล่าเซลล์ ต้องขออนุญาตไหม” และ “มีขั้นตอนก่อนติดตั้งอย่างไร”
บทความนี้ SolarEdge จะพาคุณไปไขข้อข้องใจทั้งหมด สรุปขั้นตอนการขออนุญาตติดตั้งโซล่าเซลล์ รวมถึงอัปเดตเกี่ยวกับกฎหมายการติดตั้งโซล่าเซลล์ หรือ พ.ร.บ. โซล่าเซลล์ฉบับใหม่ที่จะเข้ามาเปลี่ยนวงการพลังงานสะอาดให้เข้าถึงง่ายขึ้น
ทำความเข้าใจ “ประเภท” การติดตั้งโซล่าเซลล์บ้าน
ก่อนที่จะไปถึงขั้นตอนการขออนุญาตติดตั้ง ควร ทำความเข้าใจก่อนว่าระบบโซล่าเซลล์ไม่ได้เหมือนกันทั้งหมด การจะบอกว่าติดตั้งโซล่าเซลล์ อย่างไรไม่ต้องขออนุญาต หรือต้องขออนุญาตนั้น ขึ้นอยู่กับรูปแบบการเชื่อมต่อระบบไฟฟ้าเป็นหลัก ซึ่งโดยทั่วไปการติดตั้งโซล่าร์แบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้
1. โซล่าเซลล์ออนกริด (On Grid)
โซล่าเซลล์ออนกริดเป็นระบบที่ได้รับความนิยมมากที่สุดสำหรับบ้านพักอาศัยทั่วไป เนื่องจากมีต้นทุนการติดตั้งต่ำกว่าระบบประเภทอื่น โดยระบบนี้ทำงานโดยผลิตไฟฟ้าจากแผงโซล่าเซลล์ในช่วงกลางวัน แล้วส่งผ่านอินเวอร์เตอร์โซล่าเซลล์เพื่อแปลงกระแสไฟฟ้า DC เป็น AC ให้พร้อมใช้งานภายในบ้าน โดยเชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้าของการไฟฟ้า
ข้อดี คือ ไม่จำเป็นต้องลงทุนซื้อแบตเตอรี่เพิ่มเติม ทั้งยังคืนทุนเร็วที่สุด เมื่อเทียบกับระบบโซล่าเซลล์แบบอื่นๆ อย่างไรก็ตาม ระบบนี้จะไม่สามารถทำงานในช่วงเวลากลางคืนที่ไม่มีแสงแดด และจะหยุดทำงานเมื่อไฟฟ้าจากการไฟฟ้าดับ ระบบนี้หากติดตั้งแบตเตอรี่เพิ่ม จะถูกเรียกทางการค้าว่าเป็น โซล่าเซลล์ไฮบริด
2. โซล่าเซลล์ออฟกริด (Off Grid)
ระบบออฟกริดถือเป็นระบบการผลิตไฟฟ้าแบบอิสระ โดยไม่พึ่งพาสายส่งของการไฟฟ้า จึงตอบโจทย์พื้นที่ห่างไกลที่ระบบไฟฟ้าเข้าไม่ถึง หรือผู้ที่ต้องการความเป็นอิสระในการผลิตพลังงาน ระบบนี้ต้องอาศัยแบตเตอรี่ในการกักเก็บพลังงานไว้ใช้ในเวลากลางคืนหรือวันที่แสงแดดน้อย ทำให้มีต้นทุนการติดตั้งสูงกว่าระบบออนกริด เมื่อต้องการใช้ไฟในลักษณะนี้ และอาจมีค่าบำรุงรักษาแบตเตอรี่ให้พิจารณาเพิ่มเติม แต่หากสามารถใช้ไฟตามที่ระบบผลิตได้ ก็ไม่จำเป็นต้องติดตั้งแบตเตอรี่
3. โซล่าเซลล์ไฮบริด (Hybrid)
ระบบไฮบริดเป็นการรวมข้อดีของระบบออนกริดและออฟกริดเข้าด้วยกัน โดยในช่วงกลางวันจะใช้ไฟฟ้าที่ผลิตจากแผงโซล่าเซลล์โดยตรง พร้อมกับชาร์จพลังงานที่ผลิตได้ส่วนเกินเก็บไว้ในแบตเตอรี่ เมื่อถึงกลางคืนหรือเวลาที่ต้องการสำรองไฟบ้านในยามฉุกเฉิน ระบบจะดึงพลังงานจากแบตเตอรี่มาใช้ และเมื่อแบตเตอรี่หมด จึงค่อยสลับไปใช้ไฟจากการไฟฟ้า ระบบนี้เหมาะสำหรับพื้นที่ที่ไฟดับบ่อย หรือผู้ที่ต้องการความมั่นคงด้านพลังงานสูงสุด
สรุปได้ว่า การขออนุญาตติดตั้งโซล่าเซลล์ขึ้นอยู่กับประเภทของระบบที่เลือก โดยระบบที่เชื่อมต่อกับโครงข่ายไฟฟ้าจะต้องผ่านกระบวนการขออนุญาต หรือก็คือระบบออนกริดและไฮบริดนั่นเอง
ติดโซลาร์เซลล์บ้านแบบไหนต้องขออนุญาต?
คำตอบ คือ ระบบออนกริด (On Grid) และไฮบริด (Hybrid) จำเป็นต้องขออนุญาตกับหน่วยงานภาครัฐก่อนดำเนินการติดตั้ง ด้วยเหตุผลหลัก คือ ระบบเหล่านี้มีการเชื่อมต่อกระแสไฟฟ้าเข้ากับระบบโครงข่ายของการไฟฟ้า ซึ่งหากเลือกอุปกรณ์ไม่ได้มาตรฐาน ความบกพร่องทางการติดตั้ง หรืออุปกรณ์ทำงานผิดปกติ อาจมีไฟฟ้าไม่ได้คุณภาพถูกส่งออกไปยังโครงข่ายของการไฟฟ้า ซึ่งอาจก่อให้เกิดการรบกวนคุณภาพไฟจากการไฟฟ้า หรือส่งผลกระทบต่อไฟฟ้าเพื่อนบ้านได้ ดังนั้น กฎหมายการติดตั้งโซล่าเซลล์จึงกำหนดให้ผู้ที่ต้องการติดโซล่าเซลล์บ้านดำเนินการขออนุญาตกับ 3 หน่วยงานหลัก ได้แก่
- หน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่นในพื้นที่
เช่น สำนักงานเขต เทศบาล หรือองค์การบริหารส่วนตำบล เพื่อตรวจสอบความแข็งแรงของโครงสร้างอาคารว่าสามารถรองรับการติดตั้งโซล่ารูฟได้หรือไม่ - สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.)
ในการติดโซล่าเซลล์บ้าน จำเป็นต้องยื่นขออนุญาตกับ กกพ. เพื่อแจ้งการประกอบกิจการพลังงานที่ได้รับการยกเว้น สำหรับบ้านหรืออาคารขนาดเล็กที่มีกำลังผลิตไม่เกิน 1,000 กิโลวัตต์ - การไฟฟ้า
สำหรับผู้ที่อาศัยอยู่ในพื้นที่กรุงเทพฯ นนทบุรี และสมุทรปราการสามารถแจ้งการไฟฟ้านครหลวง (กฟน.) เพื่อขออนุญาตติดตั้งระบบโซล่าเซลล์ ส่วนผู้ที่อยู่ในพื้นที่จังหวัดอื่นๆ สามารถยื่นขออนุญาตได้กับการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (กฟภ.)
แนะนำ 4 ขั้นตอนต้องดำเนินการ ติดตั้งโซล่าเซลล์อย่างถูกต้อง
เพื่อให้การติดโซล่าเซลล์บ้านเป็นไปอย่างถูกต้องตามกฎหมาย ปลอดภัย และสามารถใช้งานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ ขอแนะนำให้ดำเนินการขออนุญาตติดตั้งระบบโซล่าเซลล์ตามขั้นตอน ดังนี้
1. ยื่นขออนุญาตดัดแปลงอาคารกับหน่วยงานราชการส่วนท้องถิ่น
ขั้นตอนแรกคือการตรวจสอบความปลอดภัยของโครงสร้างบ้านหรือ โซล่ารูฟ ว่าสามารถรองรับน้ำหนักแผงโซล่าเซลล์ได้หรือไม่ โดยในปัจจุบัน ผู้ติดตั้งไม่จำเป็นต้อง ต้องยื่นขอ "ใบอนุญาตดัดแปลงอาคาร (อ.1)" แต่อย่างใด ทั้งนี้ ระบบโซล่าเซลล์ต้องมีน้ำหนักไม่เกิน 20 กก./ตร.ม. และต้องมีวิศวกรโยธารับรองความแข็งแรงของโครงสร้างอาคาร นอกจากนี้ยังมีเอกสารสำคัญอื่นๆ ที่ควรเตรียมให้พร้อม ได้แก่
- สำเนาโฉนดที่ดิน
- เอกสารแบบแปลนแสดงแผนผังและโครงสร้างหลังคา
- โครงสร้างรองรับแผงโซลาร์เซลล์
- เอกสารรายละเอียดการติดตั้งโซลาร์เซลล์จากวิศวกรผู้ออกแบบ
2. แจ้งขอยกเว้นแจ้งขอยกเว้นการขอใบอนุญาตจาก กกพ.
ตามกฎหมาย ผู้ผลิตไฟฟ้าหรือมีการติดตั้งโซล่ารูฟ หรือโซล่าฟาร์ม ล้วนถือเป็นผู้ประกอบกิจการพลังงาน แต่สำหรับบ้านพักอาศัยหรืออาคารธุรกิจขนาดเล็ก (รวมถึงการติดตั้งโซล่าโรงงานขนาดเล็ก) ที่มีกำลังผลิตติดตั้งไม่เกิน 1,000 กิโลวัตต์ (kW) สามารถยื่นเรื่อง "แจ้งขอยกเว้นไม่ต้องขอรับใบอนุญาตประกอบกิจการไฟฟ้า" ได้ที่สำนักงาน กกพ. หรือผ่านระบบออนไลน์
เอกสารที่ต้องใช้ในการยื่นแจ้งขอยกเว้นแจ้งขอยกเว้นการขอใบอนุญาต ได้แก่
- สำเนาบัตรประชาชน
- ตัวอย่างอุปกรณ์ระบบโซล่าเซลล์ต่างๆ
- รายละเอียดแผง อินเวอร์เตอร์ และขนาดของโซล่าเซลล์ที่ต้องการติดตั้ง
- เอกสารอื่นๆ ตามที่ กกพ. กำหนด
3. ยื่นขออนุญาตเชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายการไฟฟ้า กับ กฟน. หรือ กฟภ.
อันดับต่อมาคือการติดต่อการไฟฟ้าในพื้นที่อย่าง กฟน. หรือ กฟภ. เพื่อให้การไฟฟ้ารับทราบและเข้ามาเปลี่ยนมิเตอร์เป็นแบบ Digital (ป้องกันมิเตอร์หมุนกลับ) หรือ Smart Meter โดยมีจุดประสงค์เพื่อดำเนินการ "การขนานไฟ" (Parallel Operation) ซึ่งเป็นขั้นตอนที่จะทำให้ระบบโซล่าเซลล์ทำงานร่วมกับโครงข่ายของการไฟฟ้าได้อย่างปลอดภัย
เสามารถยื่นคำร้องผ่านระบบออนไลน์ของ กฟน. (MyEnergy) หรือ กฟภ. (PEA Solar) โดยต้องแนบเอกสารเพิ่มเติมได้แก่
- แบบคำขอเชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้า (ดาวน์โหลดได้จากเว็บไซต์ กฟน. หรือ กฟภ.)
- เอกสารแสดงกรรมสิทธิ์สถานที่ติดตั้ง (โฉนดที่ดิน สัญญาเช่า หรือทะเบียนบ้าน)
- แบบผังวงจรไฟฟ้าของระบบโซล่าเซลล์ที่ลงนามโดยวิศวกรไฟฟ้า (Single Line Diagram - SLD)
- เอกสารแสดงรายละเอียดและคุณสมบัติของอุปกรณ์
- หนังสือรับรองจากวิศวกร
- หนังสือแจ้งการประกอบกิจการพลังงานที่ได้รับการยกเว้นจาก กกพ.
4. รับการตรวจสอบระบบโซล่าเซลล์และเปิดใช้งานระบบ
หลังติดตั้งระบบโซล่าเซลล์เสร็จสิ้นแล้ว เจ้าหน้าที่จากการไฟฟ้าจะเข้ามาตรวจสอบระบบหน้าไซต์งาน (Testing & Commissioning) เพื่อประเมินว่าการติดตั้งเป็นไปตามมาตรฐาน COP (Code of Practice) หรือไม่ ซึ่งปัจจุบันมาตรฐานความปลอดภัยเข้มงวดขึ้น โดยเฉพาะระบบ Rapid Shutdown ซึ่งเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยลดแรงดันไฟฟ้าที่แผงโซล่าเซลล์ให้เหลือระดับปลอดภัยได้อย่างรวดเร็วเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉินหรือเพลิงไหม้ หลังตรวจสอบเสร็จสิ้น ก็สามารถเริ่มใช้ระบบได้เลย
งบประมาณที่ควรเตรียมพร้อมก่อนติดตั้งโซล่าเซลล์
การวางแผนงบประมาณที่ดีจะช่วยให้การติดตั้งระบบโซล่าเซลล์เป็นไปอย่างราบรื่น เนื่องจากการติดตั้งโซล่าร์ไม่ได้มีเพียงค่าอุปกรณ์ แต่ควรพิจารณางบประมาณแบบรอบด้าน
- ค่าอุปกรณ์และค่าแรงติดตั้ง - ตั้งแต่แผงโซล่าเซลล์ อินเวอร์เตอร์ แบตเตอรี่ ไปจนถึงโครงสร้าง สายไฟ และค่าแรงของผู้ติดตั้งระบบ
- ค่าดำเนินการขออนุญาต - มีค่าธรรมเนียมวิศวกรเซ็นแบบ (โยธา/ไฟฟ้า) รวมถึงค่าดำเนินการเอกสารกับทั้ง 3 หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ซึ่งควรสอบถามค่าใช้จ่ายต่างๆ ก่อนเริ่มดำเนินการ
- ค่าเปลี่ยนมิเตอร์ไฟฟ้า - หากที่บ้านยังคงติดตั้งมิเตอร์จานหมุนแบบดั้งเดิม ต้องเสียค่าธรรมเนียมเปลี่ยนเป็นมิเตอร์ดิจิทัลกับทางการไฟฟ้าเพิ่มเติม
- ค่าบำรุงรักษา - เช่น การทำความสะอาดแผงปีละ 1-2 ครั้ง
อย่างไรก็ตาม มีข่าวดีสำหรับผู้ที่กำลังวางแผนติดตั้งโซล่าเซลล์ในอนาคต เมื่อคณะรัฐมนตรีได้มีมติอนุมัติหลักการร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมการใช้ไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งจะช่วยลดขั้นตอนและค่าใช้จ่ายในการดำเนินการลงอย่างมาก
การเปลี่ยนจาก "ขออนุญาต" เป็น "แจ้งติดตั้ง"
จากมติคณะรัฐมนตรี (ครม.) เมื่อวันที่ 29 กรกฎาคม 2568 ได้เห็นชอบร่าง พ.ร.บ. ส่งเสริมการใช้ไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งถือเป็นการเปลี่ยนแปลงวงการโซล่าเซลล์ภาคประชาชนครั้งใหญ่
กฎหมายฉบับนี้มีเป้าหมายเพื่อลดขั้นตอนที่ซ้ำซ้อนและล่าช้า เปลี่ยนจากการที่ประชาชนต้อง "ยื่นขออนุญาต" จากหลายหน่วยงาน มาเป็นระบบ "การแจ้งติดตั้งล่วงหน้า" ไม่น้อยกว่า 30 วัน ก่อนดำเนินการ นอกจากนี้ยังมีรายละเอียดที่น่าสนใจดังนี้
- เปลี่ยนมาเป็นการแจ้งต่ออธิบดีกรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน (พพ.) เพียงที่เดียว
- ลดภาระของเจ้าของบ้าน โดยไม่ต้องขออนุญาตซ้ำซ้อนจากหน่วยงานรัฐหลายแห่งเหมือนในอดีต
- ใช้ได้ทั้งที่อยู่อาศัยและสถานประกอบการที่ติดตั้งโซล่าเซลล์ไว้เพื่อใช้เอง
นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดหลักเกณฑ์การติดตั้งอุปกรณ์ให้มีมาตรฐานด้านความปลอดภัยและวิศวกรรม รวมถึงการจัดการซากอุปกรณ์หลังหมดอายุการใช้งานเพื่อไม่ให้กระทบต่อสิ่งแวดล้อม ซึ่งจะช่วยให้การเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานสะอาดเป็นไปอย่างยั่งยืน
การติดโซล่าเซลล์ในปัจจุบันยังคงต้องผ่านกระบวนการขออนุญาตจากหลายหน่วยงาน อย่างไรก็ตามด้วยทิศทาง พ.ร.บ. ส่งเสริมการใช้ไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ที่กำลังจะมีผลบังคับใช้ การติดโซล่าเซลล์บ้านจะง่ายและสะดวกมากขึ้น เพียงแจ้งหน่วยงานเดียวล่วงหน้า 30 วัน ก็สามารถดำเนินการติดตั้งได้ ซึ่งจะช่วยลดทั้งเวลา ค่าใช้จ่าย และความยุ่งยากในการดำเนินเอกสาร
สิ่งที่สำคัญที่สุดนอกเหนือจากการขออนุญาต คือการเลือกใช้อุปกรณ์ที่ได้มาตรฐาน ทั้งแผงโซล่าเซลล์และ อินเวอร์เตอร์โซล่าเซลล์ ที่มีระบบความปลอดภัยครอบคลุมเพื่อให้บ้านหรือสถานประกอบการของคุณประหยัดไฟได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน
เกี่ยวกับ SolarEdge Technologies
SolarEdge Technologies เป็นผู้นำระดับโลกด้านเทคโนโลยีพลังงานหมุนเวียน โดยใช้วิศวกรรมและนวัตกรรมระดับโลกในการพัฒนาโซลูชันพลังงานแสงอาทิตย์สำหรับกลุ่มลูกค้าในภาคที่อยู่อาศัย ภาคพาณิชย์ และภาคสาธารณูปโภค SolarEdge นำเสนอโซลูชันที่ปรับให้เหมาะสมสำหรับการผลิต การจัดเก็บ การจัดการ และการใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ บริษัทพัฒนาและผลิตอินเวอร์เตอร์โซล่าเซลล์ Power Optimizer ระบบจัดการและเพิ่มประสิทธิภาพพลังงาน ระบบจัดเก็บพลังงาน และบริการโครงข่ายไฟฟ้า
เทคโนโลยี DC-Optimized ของ SolarEdge ถูกติดตั้งในบ้านหลายล้านหลังในกว่า 140 ประเทศ และมากกว่า 50% ของบริษัท Fortune 100 มีการใช้งานเทคโนโลยีของ SolarEdge บนหลังคาของพวกเขา SolarEdge มีบทบาทสำคัญในการเร่งการเปลี่ยนผ่านไปสู่โครงข่ายพลังงานแบบกระจายที่ยั่งยืนและมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ บริษัทยังมีบริการหลังการขายที่ครอบคลุม เพื่อตอบสนองความต้องการของทั้งเจ้าของบ้านและภาคธุรกิจ และเป็นหนึ่งในแบรนด์ที่ให้การรับประกันที่ยาวนานที่สุดในตลาดอีกด้วย
ติดต่อเรา
กรอกแบบฟอร์ม คลิก
LINE Official: SolarEdge Thailand
ติดตามข่าวสารใหม่ๆ จาก SolarEdge
Facebook: SolarEdge Technologies Inc.
Instagram: @solaredgepv
X: @SolarEdgePV
LinkedIn: SolarEdge Technologies
บทความที่เกี่ยวข้อง
